زمستان جمعیتی؛ مهمترین چالش ازدواج دیرهنگام جوانان
مهدی سوری با تأکید بر اینکه تأخیر در ازدواج ناشی از مجموعهای از عوامل شناختی، فرهنگی و اقتصادی است، هشدار داد: ادامه این روند، کشور را به سمت زمستان جمعیتی و بحرانهای عاطفی سوق میدهد و نیاز است که نهادهای مسئول عزم ملی را در این خصوص بسیج کنند.
مهدی سوری مشاور خانواده و مدرس دانشگاه در گفتوگو با ایکنا از کرمانشاه، با هشدار نسبت به روند افزایشی سن ازدواج گفت: بدون شک اقتصاد یکی از عوامل مهم در تأخیر ازدواج است، اما وقتی از ثبات اقتصادی و امنیت روانی سخن میگوییم، واقعیت این است که حتی با بهبود شرایط اقتصادی، اگر مهارتهای شناختی، مدیریت هیجان و آمادگی روانی وجود نداشته باشد، تأخیر در ازدواج همچنان ادامه خواهد یافت. درواقع اقتصاد، امکانسنجی ازدواج است، اما فرهنگ و روان، تمایلسنجی آن هستند و این دو حوزه باید از یکدیگر تفکیک شوند.
وی افزود: براساس پژوهشهای صورتگرفته، عوامل دیگری علاوه بر مؤلفههای اقتصادی در این زمینه نقش دارند؛ از جمله اینکه تمرکز بیش از حد بر کسب مدارج علمی عالی، گاهی باعث میشود فرد سالهای طلایی ازدواج را صرفاً در محیطهای آکادمیک سپری کند. همچنین روابط پیش از ازدواج که بدون هدفگذاری و زیرساخت مناسب شکل میگیرند، در برخی موارد جایگزین تعهد رسمی شدهاند. از طرفی، کمالگرایی برخی افراد هم که بهدنبال نیمه گمشدهای بدون هیچ عیبونقصی میشوند، انتخاب را عملاً غیرممکن میکند. مشاهده آمار طلاق و تجربیات شکستخورده اطرافیان نیز تصمیمگیری درباره ازدواج را دشوار کرده و فرد را دچار «گاموفوبیا» یا همان ترس از ازدواج میکند.
معاون فرهنگی سازمان جهاددانشگاهی کرمانشاه درباره تأثیر افزایش توقعات در پی اشتغال و تحصیل بانوان بر افزایش سن ازدواج ادامه داد: امروزه زنان با اشتغال و تحصیلات عالی به استقلال بیشتری دست یافتهاند و این بلوغ اجتماعی دستاورد بزرگی است؛ اما این استقلال گاهی توقعات را بهگونهای بالا برده که تعریف ازدواج را نیز تحتالشعاع قرار داده است. آسیب زمانی رخ میدهد که الگوهای ذهنی همگام با این تحول، بهروز نشده باشد. بسیاری از دختران تحصیلکرده درگیر همسانگزینی کمالگرایانه میشوند و تمایل دارند همسری با موقعیت اجتماعی بالاتر یا حداقل همتراز خود بیابند که با توجه به ساختار جامعه، گزینههای قابل انتخاب بهسرعت محدود میشود. این لزوماً به معنای توقع کاذب نیست، بلکه نوعی عدم تطابق در بازار ازدواج است.
وی نقش شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام را نیز در این زمینه مهم دانست و تصریح کرد: مطالعات نشان میدهد فضای مجازی و ویترینهای دیجیتال با ایجاد مقایسهگری بیپایان، ذهن جوانان را تحتتأثیر قرار داده است. اینستاگرام میتواند بهطور غیرمستقیم و گاهی مستقیم، معیارهای واقعی ازدواج را تخریب کند؛ زیرا فرد دائماً واقعیت زندگی مشترک احتمالی خود را با ویترین خوشرنگولعاب زندگی دیگران مقایسه میکند. ما در جلسات مشاوره توصیه میکنیم باطن زندگی خود را با ظاهر زندگی دیگران مقایسه نکنید. وقتی معیارهای ازدواج بهجای تفاهم و سلامت روانی، صرفاً بر جذابیتهای بصری و سبک زندگی لوکس شکل بگیرد، طبیعی است که سن ازدواج مدام به تعویق بیفتد.
این مشاور خانواده درباره آسیبهای آینده این روند هشدار داد و گفت: یکی از آسیبهای این وضعیت، بسته شدن پنجره جمعیتی و حرکت به سمت زمستان جمعیتی و در نهایت سونامی سالمندی است. بهدنبال آن باید شاهد انزوای عاطفی، کاهش سرمایه اجتماعی و گسترش روانرنجوریهای فردی باشیم. آمار اخیر درباره تجرد قطعی، زنگ خطر را بیش از هر زمان دیگری به صدا درآورده و نهادهای مسئول باید عزم ملی را در این خصوص بسیج کنند.
وی در تبیین راهکارها در این زمینه تصریح کرد: ما نیازمند اصلاح پارادایم و تجدید حیات حکیمانه درباره ازدواج و خانواده هستیم. این مهم باید در سه سطح سیاستگذاری، آموزش مهارتهای زندگی و حمایتهای مادی تحقق یابد. ارائه تسهیلات اثربخش، نه فقط وام ازدواج، بلکه تأمین مسکنهای کوچک برای استقلال زودهنگام، تغییر سرفصلهای آموزشی از دانش نظری به مهارتهای نرم از سنین پایه و فرهنگسازی مؤثر در رسانهها ضروری است.
این مشاور خانواده درباره سن مناسب ازدواج تأکید کرد: از منظر آموزههای دینی سن دقیقی بیان نشده، اما از منظر روانشناختی، سن مناسب زمانی است که فرد به ثبات هویت رسیده باشد. ما در اتاق مشاوره بهجای سن، از «آمادگی روانی» استفاده میکنیم؛ یعنی فرد بداند کیست، چه میخواهد و مسئولیت انتخابهایش را بپذیرد. اگر این بلوغ حاصل شود، ازدواج میتواند در هر مرحلهای قرین موفقیت باشد. هدف، ازدواج زودهنگام نیست؛ هدف ازدواج بهموقع و آگاهانه است. مزایای ازدواج بهنگام شامل رسیدن به آرامش و سکون، فرزندآوری، پاسخ مشروع به نیازهای اساسی و حفظ عفت و اخلاق فردی و اجتماعی است.
وی در پایان گفت: با تکیه بر نتایج مطالعات صورتگرفته و با توجه به فلسفه ازدواج، بهترین زمان ازدواج برای خانمها در بازه سنی ۲۰ تا ۲۴ سالگی و برای آقایان ۲۴ تا ۲۸ سالگی است.
انتهای پیام
